غلامعلى صفايى

413

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )

« وا » متن « وا » على وجهين : أحدهما : أن تكون حرف نداء مختصا بباب الندبة و . . . شرح تنها كلمه مركبه‌اى كه مبدّو به حرف واو است و در علم نحو از آن بحث مىشود « وا » مىباشد كه اين كلمه بر دو نوع است : 1 - حرف ندا كه فقط در باب ندبه از آن استفاده مىشود و لذا ابن مالك مىگويد : و الهمز للدانى و « وا » لمن ندب * أو « يا » و غير و الذى للبس اجتنب مانند قول رباب بنت امرى القيس همسر امام حسين عليه السّلام در سوگ ايشان در آن هنگام كه در مجلس يزيد ، سر مبارك امام عليه السّلام را به دامن گرفتند : « وا حسينا فلا نسيت حسينا * أقصدته أسنّة الأعداء » « 1 » غادروه بكربلاء صريعا * لا سقى اللّه جانبى كربلاء شاهد : در استعمال « وا » حرف ندائيه در ندبه است . معناى شعر : « واى حسين ، پس فراموش نكرده‌ام حسين را كه نشانه گرفته بودند او را نوك نيزه‌هاى دشمنان » . و أجاز بعضهم : بعضى از نحويون اجازه داده‌اند كه « وا » در نداى حقيقى و غير ندبه نيز استعمال شود ، مانند : « وا زيد » . 2 - اسم فعل مضارع متكلم وحده به معناى « أعجب » كه گاهى به صورت « واها » نيز استعمال مىشود ، مانند قول أمير المؤمنين عليه السّلام در رثاى حضرت فاطمهء زهرا عليها السّلام بعد از دفن ايشان :

--> ( 1 ) - أدب الطف : 1 / 61 .